Da li ste pristalica teorije zavere?
Da
Ne
Ne znam
Svetinja pod hrastom
Ikona Svete Predobnomučenice Paraskeve

Meštani sela Sepci, posle sto godina obnovili crkvu brvnaru, verujući da su se njihovi preci ogrešili zatvaranjem ovog hrama, koji je posvećen Svetoj Prepodobnomučenici Paraskevi

Piše Zorica Golubović

Šumdijsko selo Sepci zanimljivo je po mnogo čemu. Nalazi se na tromeđi opština Rača, Topola i Smederevska Palanka. Rekom Jasenicom je geografski podeljeno, pa ima dve mesne kancelarije, dve škole, dva groblja. Ali, Sepčani tvrde da imaju jedinstvenu crkvu brvnaru koja se nalazi pod ogromnim hrastom i da takav slučaj više nigde ne postoji u Srbiji.
Crkva je posvećena Svetoj Prepodobnomučenici Paraskevi. Prema kazivanju najstarijih meštana, potiče s kraja osamnaestog i početka devetnastog veka. Najverovatnije je sagrađena oko 1830. godine, u vreme kada su Sepci nastali od dva sela - Sepce i Petrovac.
Ljubomir Rašić, istoričar sela priča da je za izgradnju crkve najzaslužniji Miloje Jerković, koji je darivao svoj vajat i tako za svetinju obezbedio najlepše mesto. Njegov otac Erko se prvi doselio u Sepce, 1750. godine, a njegov sin Ivan bio je sveštenik. Pored crkve, uz sam Dom kulture, stoji još uvek spomenik Miloju (J)erkoviću, koji je podigao njegov unuk Branko.

- Crkva je služila za venčanja, krštenja i sečenje slavskih kolača - veli Rašić.- Izgradnjom hramova u obližnjim selima Kleka i Natalinci, na Sepačkoj crkvi su zatvorena vrata za vernike negde 1910. godine. Zna se da je poslednje venčanje obavljeno 1895. godine, kada su se venčali Vladimir Rašić i Perunika Lazarević.
Meštani su crkvu napravili da se Prepodobnomučenici Paraskevi mole za zdravlje, sreću i napredak svoje porodice. Dugo je bivalo tako, sve dok se nisu okrenuli drugim crkvama. Posle toga počeli su razni problemi, nekako se nazadovalo. Narod je sumnjao da su se njihovi preci ogrešili o sveticu i odlučio je da svoj hram obnovi.

Crkva je kompletno rekonstruisana 2002. godine. Uloženo je oko milion dinara, koje su obezbedili meštani i Sepčani u rasejanju, a pomogla je i opština Rača. Svetinju je 8. avgusta naredne godine, u prisustvu celog sela, osveštao episkop Šumadijski Jovan.
Kada su, posle skoro sto godina, vrata hrama ponovo otvorena da bi se obavili radovi, pronađeni su krst i kandilo iz vremena kada je crkva sagrađena. Meštani veruju da su pronađene relikvije dokaz da je crkva postavljena na pravom mestu i da ih je Prepodobnomučenica Paraskeva čekala da joj se vrate.
Pored same crkve postoji neobično lep hrast (zapis) koji je posadio Lazar Milanović, 1892. godine. Raspon grana iznosi čitavih 36 metara, a obim stabla je četiri metra. Služi za primer kakve su bile nekadašnje hrastove šume koje su pokrivale veći deo Šumadije. I naravno, da crkva u njegovoj hladovini prima vernike.

Kraljev žig
Crkva Svete Prepodobnomučenice Paraskeve dobila je od preduzeća `Kraljevska trgovačka kompanija` iz Beograda ispravu o žigu za srpsku kraljevsku šljivovicu. Reč je o prirodnoj rakiji koja je proizvedena uz saglasnost njegovog kraljevskog visočanstva kraljevića Tomislava Karađorđevića. Saglasnost su dala nadležna ministarstva i Zavod za intelektualnu svojinu.
Ovaj vredan žig crkvi je darivao Bojan Kostić, direktor `Kraljevske trgovačke kompanije`, sa željom da Sepčani i Šumadinci proizvode rakiju za domaće tržište i izvoz.

Selo Sepci obeležava litije na Svetog Jeremiju, ali zaseok Sepce slavi 14, a Petrovci 15. maja. Zaseoci se posebno pominju u crkvenim knjigama, jer pripadaju crkvenim opštinama Kloka i Natalinci. Obnovom crkve brvnare, Sepčani su za crkvenu slavu uzeli Svetu Trnovu Petku. Na ovu slavu, 8. avgusta, idu zajedno meštani oba zaseoka.
Na području Šumadijske eparhije, još posle završetka Drugog svetskog rata, hramovi su vapili za obnovom . Manja ratna oštećenja i zub vemena, kao i to da se u toku rata ništa nije moglo popravljati, učinilo je da su gotovo svi hramovi, manje-više, bili u oronulom stanju. Isti slučaj je bio sa crkvama i parohijskim domovima. Ukazala se i potreba za zidanjem novih pravoslavnih objekata. Posleratnom agrarnom reformom crkvi je oduzeta imovina i ona se našla u veoma teškom materijalnom položaju. Obnova i izgradnja svetinja je, ipak, počela.
Vladika Valerijan je Šumadijskom eparhijom upravljao skoro trideset godina, od 1947. do 1976. U toku njegovog arhipastirovanja, obnovljeno je 112 hramova i dvanaest kapela. Podignuto je 22 zvonika, 46 parohijskih domova i trideset drugih crkvenih zgrada.

Šumadijska eparhija je i za vreme vladike Save, koji je na to mesto izabran 1977. godine, bila pravo gradilište. Kao najznačajnija građevina podignut je Eparhijsko administrativni centar u Kragujevcu, ali je vladika Sava morao punih dvanaeset godina da čeka da Šumadijska eparhija dobije dozvole za zidanje parohijskih hramova.
Prva dozvola za novu parohijsku crkvu dobijena je tek 1980. godine, za zidanje hrama u kragujevačkom neselju Beloševac. Sledeća se odnosila na hram Svetog Save na Aerodromu u Kragujevcu. Od tada se gradi blizu sto crkava, većina hramova je već završena i osveštana. U novije vreme podignuto je desetak zvonika, dvadeset crkvenih sala, 61 parohijski dom.
Obnovu i izgradnju nastavio je i sadašnji episkop šumadijski Jovan, ali sve što je urađeno ili se radi, ne bi moglo bez meštana i većih donatora. Ljudi se vraćaju svojim svetinjama, pa makar i posle sto godina, kao što je slučaj u Sepcima.

Sveto mesto
- Ova crkva je sveto mesto, i ovaj hrast, i voda koja tu izvire. I priroda je posebna. Ima nečeg blaženog u tom zelenilu, čistom vazduhu, livadskom i poljskom cveću. Sve je svetinja. I nikada više nećemo dozvoliti da ovo mesto zamre - kaže Milan Milošević, predsednik crkvenog odbora, koga smo zatekli dok je sa grupom meštana sređivao portu.




U ovom broju

Baština
Svetinja pod hrastom

Na granici mogućeg
Živ sahranjen javio se iz groba

Tajni život Nikole Tesle
Američke igre oko srpskog genija

Prokletstva - slučajnosti koje to nisu
Plaća i sedma generacija

Da se ne zaboravi
Zvezdana smrt dobrog vojnika Šulca

Svest i naduzročni poredak
Svetački oreol - lampa pete dimenzije

Zaboravljeni bogumili
Slobodna ljubav u srednjovekovnoj Srbiji

Stravično
Ukrajinska vampirica otimala decu

Misteriozne padavine
Pljusak »malih crvenih« u Kerali

Vernici 21. veka
Videti znači verovati!

Ima neka tajna veza
Venčala sam se u mrtvačkoj odori

Bliska predskazanja
Stiže dan tri šestice

Hodočašće
Obnovljeno stanište Crničke Petke

Dileme
Novi krstaški rat?

Čitaocima koje to zanima
Inicijacija - put do znanja o istinskoj prirodi

Iskustva bliske smrti
Najveći ljudski greh

Verovali ili ne
Kada snovi postanu stvarnost