Da li ste pristalica teorije zavere?
Da
Ne
Ne znam
Broj 493
aktuelno izdanje
Kralj je hteo da umre u Topoli
Istorija – učiteljica života
Kralj Petar prelazi Vezirov most 1915. godine

Piše Zorica Golubović

U staroj kuli Karađorđevog konaka na Oplencu u Topoli, povodom obeležavanja devedeset godina od proboja Solunskog fronta i oslobođenja Srbije 1918. godine, otvorena je izložba fotografija “Kralj Petar Prvi oslobodilac”, posvećena vladarskom i vojničkom putu kralja Petra u Prvom svetskom ratu.
Kralj Petar Prvi Karađorđević je peto dete kneza Aleksandra i kneginje Perside, unuk vožda Karađorđa i zet crnogorskog kneza Nikole, jer je bio oženjen njegovom kćerkom kneginjom Ljubicom - Zorkom.
Rođen je u Beogradu, na Petrovdan 1844. godine, u kući poznatog trgovca Miše Anastasijevića. Kršten je pod činodejstvom mitropolita i u prisustvu većeg broja sveštenika, svih popečitelja, sovjetnika i drugih velikodostojnika. General-major Mileta Radojković, blizak knežev prijatelj, nije se dvoumio pri davanju imena. Po ustaljenom srpskom običaju, dete treba da ponese ime sveca na čiji se praznik rodilo. Tako je i sin kneza Aleksandra dobio ime Petar.
Istoričar Mileva Stevanović, upravnica muzeja u Zadužbini kralja Petra Prvog na Oplencu i autor ove jedinstvene izložbe, podseća da je od osamnaest godina vladavine kralja Petra (1903-1921) šest bilo ratnih (1912-1918).

Posle balkanskih ratova protiv Turske i Bugarske, koje je Srbija uspešno završila, kralj Petar se, zamoren bolešću, odrekao vladarskih dužnosti i vlast predao nasledniku prestola, svom sinu Aleksandru. I pored toga je u Prvom svetskom ratu delio sa svojom vojskom i narodom sve patnje, da bi dočekao oslobođenje Srbije, zbog čega je nazvan kralj Oslobodilac.
Austrijska vojska je opšti napad na Srbiju otpočela 1914. godine prelaskom preko Drine, ali ju je u borbama na Ceru, Kolubari i Suvoboru srpska vojska porazila i proterala sa srpske teritorije.
Iako je napustio aktivan politički život, kralj Petar je, kao krunisana glava, i u vreme rata obavljao određene protokolarne dužnosti. Na početku rata, živeo je u Vranjskoj banji i Topoli. Tu su ga posetili francuski general Po, britanski diplomata ser Ralf Pedžet i ruski general Tatiščev, koji mu je uručio Orden Sv. Andreje sa mačevima.
Međutim, Srbija i srpski narod doživeli su 1915. godine tragičnu sudbinu. Nemci, Austrijanci, Mađari i Bugari opkolili su je sa severa, istoka i zapada, pregazili je i porobljeni narod stavili na strahovite muke, fizičke i duševne.

Neprijateljski obruč se stalno sužavao i stezao sve jače. Raspadanje države i uništavanje vojske i naroda povećavalo se iz dana u dan. Vlada, Vrhovna komanda i regent zahtevali su od kralja Petra da napusti Topolu, jer su neprijateljske snage bile u blizini. Pozvan da krene i uzmakne, kralj Petar je odgovorio:
“Ostavite me, ja neću da bežim, hoću da umrem ovde u Topoli, u ovoj mojoj maloj varošici, u sredini moga naroda, gde počiva prah moga dede i moga oca. Hoću da umrem pred vratima svoje zadužbine”.
Istoričar Mileva Stevanović kaže da je pod pritiskom Vrhovne komande, a naročito regenta Aleksandra, kralj Petar ipak napustio Topolu 23. oktobra i preko Kragujeca došao u Niš. Time je počela kraljeva odiseja povlačenja, prvo kroz Srbiju, a zatim preko Albanije, Italije, do Grčke, gde će provesti preostale ratne godine.
- Kraljeva bliskost sa narodom i vojskom prilikom povlačenja kroz Albaniju, ogledala se u brojnim teškoćama kao što su: loši uslovi života, glad, siromaštvo, tifus... Vreme je bilo hladno, jesenje, kiša je pratila kolonu. Kraljevo zdravstveno stanje je bilo teško, ali je on pokazao izuzetnu izdržljivost i snagu. Preko prvog mosta prešao je peške uz pomoć običnog štapa, a preko drugog, Vezirovog mosta, pešačio je dugo, jer je put bio veoma klizav. U svoj dnevnik je zapisao da “nije pravo da ovakav pošten i junački narod na pravdi propada”.
Proboj Solunskog fronta započeo je 15. septembra 1918. godine. Brzo su oslobođeni Skoplje, Štip, Vranje, Niš, Kruševac, Kragujevac, a 28. oktobra i Topola. Kralj Petar se zbog bolesti u Srbiju vratio tek u leto 1919. godine. U međuvremenu je proglašeno stvaranje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.
Kralj Petar je izvesno vreme provodio u Aranđelovcu i Topoli, odakle je prešao u Beograd. Poslednje dane proživeo je u iznajmljenoj vili na Topčiderskom brdu. Umro je u vili Pavlovića na Senjaku, 16. avgusta 1921. godine. Sahranjen je tamo gde je želeo da umre - u svojoj zadužbini, u Crkvi Svetog Đorđa na Oplencu.


Često išao u crkvu
Kralj Petar je za vreme rata često posećivao pravoslavne hramove i obeležavao krsno ime Sv. Andriju.
Pre nego što je napustio Prizren na putu za Albaniju, prvo je otišao u crkvu. Kad je stigao u Tiranu, obišao je ulogorene trupe i odmah krenuo u crkvu, koja je bila puna srpskih vojnika i izbeglica.
U Solunu, o Božiću, kralj Petar je bio u srpskoj crkvi koja je bila prepuna naših izbeglica. Dok je bio na lečenju u Halkisu, gotovo svake nedelje i praznicima je išao u okolne crkve na službu Božju. Za vreme bavljenja u Vodenu, dva puta je išao u srpsku crkvu, koju su Grci privremeno ustupili Srbima.

Pustio bradu
Kao francuski oficir, kralj Petar je učestvovao u Francusko-pruskom ratu 1870-1871. Naročito se istakao u borbi kod Vilereksela. Tu je bio i zarobljen, ali se spasao preplivavši ledenu Loaru. Dobio je tešku reumu od koje je patio čitavog života.
Problemi sa reumom posebno su ga mučili dok je bio u Solunu 1916. godine, pa mu je preporučeno lečenje u banji Edipsos na ostrvu Eubeji. Tu je prestao da se brije i pustio je veliku bradu koju je obrijao tek po oslobođenju Srbije.

Đeneral Topola
U nekoliko prilika, kralj Petar je za vreme Prvog svetskog rata koristio ime “đeneral Topola”.
Ostareli kralj je, sav iscrpljen od povlačenja, stigao u Valonu. Našem poslaniku u Rimu je javljeno da o tome obavesti italijanskog kralja Viktora Emanuela i kraljicu Jelenu (sestru kraljeve supruge Zorke), s molbom da sačuvaju njegov inkognito pod imenom “đeneral Topola”. Kralj je i u grčkoj banji Edipsos koristio ime “đeneral Topola”, ali su ubrzo saznalo ko stoji iza tog imena.
Istovremeno su kralju Petru neki drugi davali imena. Kada je bilo toplo vreme, kralj je u banji Edipsos obično šetao pre i posle podne duž morske obale i rado posmatrao ribare. Tamo su ga ribari nazvali Vasileus Petros i razglasili da im donosi sreću.


Broj 493
„Svetlosnim mačem“ hteli da ubiju Miloševića!
Da li sijalica može da izazove epilepsiju. Engleski špijun Dejvid Tomlinson, izjavio je kako se 1992. ozbiljno razmatrala upotreba svetlosnog oružja za ubistvo - Slobodana Miloševića

Tarabići (ponovo) među Srbima
Miloš i Mitar nisu jedini Kremanci koji su svojim vizijama zastrašivali najmoćnije Srbe svog vremena, jer se još u 14. veku jedan njihov zemljak usudio da ode kod kneza Lazara i saopšti mu šta je „video“ pre Kosovske bitke

Eskimi se krste sa tri prsta!
Zahvaljujući desetorici ruskih monaha, krajem 18. veka, na dalekom severu počelo se sa širenjem pravoslavlja. Pod jurisdikcijom Episkopije na Aljaski nalazi se 25 hiljada vernika u 97 parohija, 54 sveštenika, Seminarijum Svetog Germana Aljaskog u Kodijaku, tri katedralne crkve i oko stotinu drugih crkava i kapela, kao i škola i bogoslovija

Geografija Raja i Pakla
Oslanjajući se na biblijske tekstove koje su pretočili u fizičke formule, španski naučnici precizno utvrdili svojstva Neba i Pakla - temperatura u Paklu dostiže 455 stepeni, dok je u Raju klima skoro šizofrena - plus 232 stepena

Venera u zagrljaju Jupitera
Šta kojem znaku, od 24. novembra do 7. decembra, donosi konjunkcija dve planete “zadužene” za dobitke i uživanje, uspeh i slavu, umetnost i ljubav

„Veliki brat“ po receptu nacista
Hitler i njegovi saradnici planirali su pokretanje propagande televizije u stilu „Velikog brata“, a do detalja je bila razrađena i programska satnica - uz vesti i veličanje firera, uključivala je i porodičnu sapunicu i svojevrsni rijaliti šou o svakodnevnom životu mladog arijevskog bračnog para koji je trebalo da kamere neprekidno prate. Gebels je smatrao da se uz pomoć ovakve televizije građani mogu kontrolisati uz slogan „Treba im nametati obrasce i dati da žive u iluziji”

Proklijalo izumrlo drvo!
Pronađeno seme palme koje su Jevreji u ratu sa Ramljanima pre dve hiljade godina koristili za ishranu. Najveće iznenađenje dogodilo se kada je iz pronađene semenke izrasla biljka