Da li ste pristalica teorije zavere?
Da
Ne
Ne znam
Broj 493
aktuelno izdanje
Eskimi se krste sa tri prsta!
Pravoslavna vaseljena
German Aljaski

Po nekim procenama, pravoslavaca na svetu ima oko 200 miliona. Najveći deo čine Rusi (oko 110 miliona), slede Ukrajinci (blizu 38 miliona), Etiopljani (nešto preko 22 miliona), Rumuni, Grci, Belorusi, Srbi... A među interesantnije podatke spada činjenica da je oko četiri miliona Egipćana pravoslavne vere, kao i oko 700 hiljada Libanaca. A ono što je verovatno
manje poznato jeste da u Japanu ima nekoliko desetina hiljada pravoslavnih vernika, dok na dalekom severu, među Eskimima ima (zavisno od procene) između oko 25 hiljada pravoslavaca!

Trgovci krznom
A kako je uopšte došlo do toga da oko 8 procenata Eskima primi pravoslavlje? Kumovali su – Rusi. No, da krenemo redom.... Eskimi, od kojih danas više od polovine pripada različitim hrišćanskim strujama, nekada su bili pobornici drevnih šamanskih kultova. Verovali su u “Majku More” i “Čoveka Meseca”, i da svako živo biće ima dušu. Umirivali su duhove pre lova, a novorođenčadi davali ime osobe koja je nedavno umrla (zbog verovanja da će ta osoba nastaviti da živi u detetu), dok su šamani imali više nego značajnu ulogu u društvu. Život eksimskih plemena počeo je da se menja 1741, kada su prvi ruski trgovci krznom pristigli na Kamčatku, a uskoro su počeli i redovno da plove od obala Sibira od Aleutskih ostrva (arhipelag na severozapadnoj obali Severne Amerike, između Aljaske i Kamčatke). Krajem 18. veka počinje stalno naseljavanje trgovaca krznom iz različitih evropskih delova Ruske imperije ili iz Sibira (mešovitog evropsko-azijatskog porekla). Ovi ljudi, sa svojim tipično otpadničkim životnim stilom i čestim nasiljem nad domorocima, nisu bili uzorni hrišćani. Lokalni stanovnici lovili su divljač za Ruse, a dolaskom “belih” na Aljasku sve više su propadali – ugnjetavanje i nove bolesti dovele su do toga da se njihova populacija smanji na osminu. Trgovci su se potrudili i da se kumuju eskimskoj deci, ne bi li time zadobili lojalnost.

Prva kolonija
Prvu stalnu rusku koloniju na Aljasci, na osrtvu Kodijak, osnovao je 1784. ugledni trgovac Grigorij Šelikov. Šelikov, koji je bio na strani domaćeg stanovništva, rešio je da nešto preduzme, i uspeo je u tome. Posle godina nezvaničnog prisustva crkve u novoj koloniji na Aljasci, Katarina Velika je na zahtev Šelikova poslala zvaničnu crkvenu misiju. Prvih deset monaha i iskušenika došli su iz manastira Valaam (nedaleko od Sankt Peterburga) ostrvo Kodijak, predvođeni arhimandritom Joasafom (Ivan Iljič Bolotov) 24. septembra 1794. Kada su stigli, bili su šokirani uvredljivim ponašanjem doseljenika prema Eskimima, i suprotstavili se eksploataciji i ugnjetavanju domaćeg stanovništva.
U međuvremenu je Šelikov izgradio i školu za lokalno stanovništvo u zalivu Svete Trojice, gde je lično učio žitelje da čitaju i pišu ruski, ali to nije bio kraj njegovih zalaganja za Eskime. Poslao je detaljan izveštaj u Rusiju o lošem tretmanu stanovništva, i, u odgovor, Sveti sinod je osnovao eparhiju na Aljaski 1796, a za episkopa je postavljen Joasaf. Dve godine kasnije, Joasaf je otputovao poslom u Rusiju, a pri povratku u koloniju, maja 1799, njegov brod je potonuo i čitava posada je poginula.
Tada je “kormilo” preuzeo najpoznatiji od valaamskih misionara, German Aljaski, koji je zbog svog dara proricanja i isceljivanja kasnije proglašen za sveca. U narednim godinama, misija je imala svoje dobre i loše trenutke, često se susrećući sa ravnodušnošću ili neprijateljstvom trgovaca krznom orijentisanih na profit. A onda je ruska država dala šira ovlašćenja Crkvi. Kada je car Aleksandar Prvi obnovio monopol na Rusko-američku kompaniju (1821), imperator je insistirao da kompanija odobri finansijsku podršku Pravoslavnoj crkvi na Aljasci. Tako je Episkopija, koja je 1811. zatvorena odlukom Svetog Sinoda, ponovo oživljena 1812, kada je odlučeno da se među Eskime pošalje nova “tura” sveštenika.
Ubrzo počinje širi misionarski rad, i to dolaskom sveštenika Ivana Venijaminova na Aleute. Na ostrvo Unalaška pristigao je sa porodicom, jula 1824, i narednih 15 godina prosvećivao je žitelje Kamčatke, Aleutskih ostrva, Severne Amerike, krstio hiljade ljudi, gradio hramove, pri kojima je osnivao škole. Po smrti supruge, novembra 1840, zamonašio se pod imenom Inoćentije, a već 15. decembra iste godine postao je prvi episkop Kamčatski, Kurilski i Aleutski (kasnije, 1850, Inoćentije je postao arhiepiskop, a 1868. i mitropolit Moskovski).

Prosvetiteljski rad
Mnogi ruski pravoslavni misionari pokazali su da umeju da budu talentovani lingvisti, što je bilo neophodno za multijezičku prirodu pograničnog života. Najnadareniji je, čini se, bio upravo Ivan Venijaminov: on je osmislio alfabet za jezik Aleuta, i, uz pomoć poglavice (toiena) Ivana Pan'kova, napisao i objavio 1833. na tom jeziku katihizis, prvu knjigu na nekom od ekskimskih narečja. Kasnije je štampao još nekoliko rečnika, gramatika i bukvara na jezicima Alauta i Tlingita.
Sve u svemu, Rusi su izgradili brojne drvene crkvice i kapele duž Aleutskih ostrva i južno-centralne obale Aljaske, a tokom 1840-ih, Rusko-američka kompanija podigla je sabornu crkvu u Novoarhangelsku (današnja Sitka, na teritoriji SAD).
Godine 1867, Aljaska je prodata SAD za sedam miliona i 200 hiljada dolara. Amerikanci su otvorili prvu fabriku konzervi, što je učinilo da se dodatno promeni tradicionalni način života. No, to je već druga priča...

Episkop – Hercegovac!
Pravoslavce na Aljaski trenutno predvodi vladika Nikolaj (Sorajić), inače srpskog porekla. Pod njegovom jurisdikcijom nalazi se 25 hiljada vernika u 97 parohija, 54 sveštenika, Seminarijum Svetog Germana Aljaskog u Kodijaku, tri katedralne crkve i oko stotinu drugih crkava i kapela, kao i škola i bogoslovija.
Sorajić je rođen u Bjutu (Montana), 9. aprila 1949, u porodici Nikole i Vere (rođene Obilović), a rudarskom gradiću u to vreme bilo je čak oko 300 srpskih kuća. Sorajići su bili vernici, pa je to možda objašnjenje što se ubrzo po završetku srednje škole, avgusta 1970, Nikola zamonašio i uzeo svešteno ime Nikolaj. Širom Kalifornije i Montane organizovao je izgradnju pravoslavnih crkava, od kojih je možda najpoznatiji hram Svetog Simeona u Las Vegasu. Krajem sedamdesetih boravio je u Beogradu, gde je završio postdiplomske studije na Teološkom fakultetu. Godine 2002. postao je 18. episkop Pravoslavne crkve u eparhiji na Aljasci.
Zanimljivo je da je episkop Nikolaj pre koju godinu, 2004, prvi put posetio Hercegovinu i otišao u Dubočicu, u očevo selo i upoznao rodbinu, a dve godine kasnije stigao je i do Kamenog, u hercegnovskoj opštini, odakle je porodica njegove majke. Tada ga je ugostilo ga i sveštenstvo Eparhije zahumsko-hercegovačke SPC. Ispostavilo se da, iako rođen u Americi, episkop Nikolaj odlično govori srpski jezik!

Spomenka Milić

Broj 493
„Svetlosnim mačem“ hteli da ubiju Miloševića!
Da li sijalica može da izazove epilepsiju. Engleski špijun Dejvid Tomlinson, izjavio je kako se 1992. ozbiljno razmatrala upotreba svetlosnog oružja za ubistvo - Slobodana Miloševića

Tarabići (ponovo) među Srbima
Miloš i Mitar nisu jedini Kremanci koji su svojim vizijama zastrašivali najmoćnije Srbe svog vremena, jer se još u 14. veku jedan njihov zemljak usudio da ode kod kneza Lazara i saopšti mu šta je „video“ pre Kosovske bitke

Eskimi se krste sa tri prsta!
Zahvaljujući desetorici ruskih monaha, krajem 18. veka, na dalekom severu počelo se sa širenjem pravoslavlja. Pod jurisdikcijom Episkopije na Aljaski nalazi se 25 hiljada vernika u 97 parohija, 54 sveštenika, Seminarijum Svetog Germana Aljaskog u Kodijaku, tri katedralne crkve i oko stotinu drugih crkava i kapela, kao i škola i bogoslovija

Geografija Raja i Pakla
Oslanjajući se na biblijske tekstove koje su pretočili u fizičke formule, španski naučnici precizno utvrdili svojstva Neba i Pakla - temperatura u Paklu dostiže 455 stepeni, dok je u Raju klima skoro šizofrena - plus 232 stepena

Venera u zagrljaju Jupitera
Šta kojem znaku, od 24. novembra do 7. decembra, donosi konjunkcija dve planete “zadužene” za dobitke i uživanje, uspeh i slavu, umetnost i ljubav

„Veliki brat“ po receptu nacista
Hitler i njegovi saradnici planirali su pokretanje propagande televizije u stilu „Velikog brata“, a do detalja je bila razrađena i programska satnica - uz vesti i veličanje firera, uključivala je i porodičnu sapunicu i svojevrsni rijaliti šou o svakodnevnom životu mladog arijevskog bračnog para koji je trebalo da kamere neprekidno prate. Gebels je smatrao da se uz pomoć ovakve televizije građani mogu kontrolisati uz slogan „Treba im nametati obrasce i dati da žive u iluziji”

Proklijalo izumrlo drvo!
Pronađeno seme palme koje su Jevreji u ratu sa Ramljanima pre dve hiljade godina koristili za ishranu. Najveće iznenađenje dogodilo se kada je iz pronađene semenke izrasla biljka