Da li ste pristalica teorije zavere?
Da
Ne
Ne znam
Broj 582
aktuelno izdanje
Jaje kao simbol života i plodnosti
Danijela Pavlović sa zbirkom oslikanih jaja

Piše Zorica Golubović

Po hrišćanskom verovanju, od petnaest najvećih crkvenih praznika, sedam je posvećeno Isusu Hristu (Božić, Bogojavljenje, Cveti, Spasovdan, Trojice, Preobraženje i jesenji Krstovdan), pet Bogorodici (Mala Gospojina, Vavedenje, Sretenje, Blagovesti i Velika Gospojina), dva preteči i kumu Božjem Svetom Jovanu Krstitelju (Ivanjdan i Usekovanje) i jedan apostolima (Petrovdan). Uskrs je, pak, izvan i iznad praznika nad praznicima.
Jevanđeljsko učenje propoveda da je Isus Hrist izdahnuo razapet na krstu na jevrejski Dan spremanja, koji hrišćani svetkuju kao Veliki petak. Toga dana je Hristos i pogreben, zahvaljujući svojim tajnim učenicima Josifu i Nikodimu, koji su izmolili dozvolu od Pilata da skinu njegovo telo sa krsta. Uskrs, kada se svetkuje Vaskrsenje Hristovo, najveći je hrišćanski praznik jer se u njemu slavi sama osnova hrišćanske vere, na kojoj počiva i nada u vaskrsnuće svih živih.
Posebnu draž uskršnjoj svetkovini daju šarena (bojena) jaja, čije tucanje (razbijanje) ima i nešto od takmičarskog duha, jer po pravilu razbijeno jaje pripada onome čije ga je jaje razbilo. Praznik je propraćen nizom običaja. Kako je posle sedam nedelja posta, na Uskrs običaj da se ukućani omrse jajetom, to se svako, kad ovog jutra ustane, najpre crvenim jajetom protrlja po licu - verujući da će tako biti zdrav i rumen kao jaje. Ponegde se za ovu prigodu odvaja jaje koje je prvo obojeno crvenom bojom. U nekim krajevima su se na Uskrs umivali vodom u kojoj je prenoćilo crveno obojeno jaje.
U Šumadiji se prvo jaje našarano za Uskrs naziva Čuvar, ili Čuvarkuća, pa se čuva radi zdravlja. Negde se prvo obojeno jaje odnosi na njivu koju su protekle jeseni prvu uzorali, da ga sunce ogreje, a u podne su ga donosili otud i čuvali preko godine kao lek, ili su ga zakopali u zemlju sa ozimim usevima, da ne bi pao grad.
Zbog svega toga domaćice se trude da farbanje i šaranje jaja obave najbolje što mogu. Na poseban način to čini Danijela Pavlović, iz sela Blaznav kod Topole, koja je za uskršnju svetkovinu pripremila prelepu zbirku oslikanih guščijih, pačijih i kokošijih jaja. Kolekcija će biti izložena u Biblioteci u Kragujevcu, pod pokroviteljstvom Skupštine grada, a posle toga moći će da se vidi u Beogradu.
Zbirka je nastala u Danijelinoj umetničkoj radiocnici "Etno art". Njena preokupacija je slikanje na raznim ukrasnim i upotrebnim predmetima, kao što su češljevi, ogledala, posude, daske za hleb, tikve... Prvi put je oslikala uskršnja jaja na tri teme: pravoslavni hramovi, obeležja državnosti i cvetni nacionalni motivi. Oslikala je obližnji manastir - crkvu Nikolje na padinama Rudnika, koju je podigao najumniji srpski vladar srednjeg veka, despot Stefan Lazarević. Motiv joj je bila i srpska kruna, ili jednostavno - cvetovi.
- Slikala sam cvetiće koje najčešće vidim dok šetam poljima i brdima po Šumadiji, i detalje iz naših starih ručnih radova kojima se ja uvek iznova divim - kaže Danijela.- Sve to što sam iz prirode prenela na uskršnja jaja deluje jedinstveno, kao što je i naše narodno stvaralaštvo.
Ova mlada žena odlučila je da sa porodicom živi na selu. Slika sa mnogo ljubavi i posvećenosti, na jajetu kao simbolu života, plodnosti, iz koga je po predanju nastala i sva vaseljena. Njen suprug Jovan, deca Jovana i Mateja, svekar i svekrva bili su joj, kaže, velika podrška u pripremi uskršnje zbirke kojom će, nadaju se, biti zadovoljni posetioci izložbe u Kragujevcu i Beogradu.


Veliki petak i Crvena subota
Hrišćanska crkva priznaje kao veliki samo Veliki petak, jer je to dan Hristovog raspeća. U mnogim krajevima se uskršnja jaja boje ili šaraju na Veliki petak. U Visočkoj nahiji postoji verovanje da je i Bogorodica ovoga dana šarala jaja.
U Bosanskoj krajini i Hercegovini je običaj da se uskršnja jaja boje u crveno u subotu koja se naziva Crvena subota. U Popovom polju se pripoveda da su sva jaja pocrvenala u trenutku kad je Isus Hristos vaskrsnuo iz groba, i zato ih valja bojiti u crveno.


Slika vaseljene
U predanjima i mitovima mnogih naroda jaja se pojavljuju kao simbol vaseljene, koja je nastala iz jajeta. Zato jaje oličava stvaralačku silu božanstva i prirode.
Po jednom kineskom mitu, i sam čovek je nastao iz jajeta. Jaje, simbol svemira, odslikava i njegov nastanak - iz gornje polovine jajeta je nastalo Nebo, iz donje Zemlja, a iz žumanceta Sunce. Kod drevnih Egipćana, kao i u nekih savremenih afričkih naroda, verovalo se da je božanska ptica snela svemirsko jaje, od koga su, kao i u kineskom mitu, nastali Nebo i Zemlja.

Broj 582